GIANT OF ATOMIC CHEMISTRY DIES

Từ Nghĩa tiếng việt Phát âm
bashful rụt rè
magic ma thuật
cyclotron máy làm gia tăng vận tốc các hạt cơ bản bằng cách làm cho nó chuyển động theo một quỳ đạo xoắn ốc do tác dụng của một điện ùìế xoay chiều và một từ trường
bombard oanh tạc
constellation chòm sao
gut ruột
buck hươu, hoẵng, nai, thỏ… đực
drastically mạnh mẽ, quyết liệt
convalesce hồi phục
stroke cú đánh, đòn, nhát
doctorate học vị tiến sĩ
distinctive đặc biệt
bedridden nằm liệt giường

Bài 1:

GIANT OF ATOMIC CHEMISTRY DIES

THIÊN TÀI CỦA NGÀNH HÓA HỌC NGUYÊN TỬ ĐÃ TỪ TRẦN

Glenn Theodore Seaborg, the Nobel Prize-winning nuclear chemist who discovered nine atomic elements – including one, plutonium, that drastically altered human understanding of the potential of war – died on February 25, 1999 at his East Bay home. Seaborg was 86 and had been convalescing since a stroke last summer.

 

Glenn Theodore Seaborg, nhà hóa học hạt nhân đoạt giải Nobel đã khám phá ra 9 nguyên tố – trong đó có một nguyên tố là plutonium đã làm thay đổi mạnh mẽ nhận thức của nhân loại về tiềm năng của chiến tranh – đã từ trần hôm 25-2-1999 tại nhà riêng ở East Bay, bang California. Ông Seaborg thọ 86 tuổi, và đang dưỡng bệnh kể từ khi bị một cơn đột quỵ xảy đến với ông hổi mùa hè năm ngoái.

Seaborg was born on April 19, 1912, in Ishpeming, a small mining town in northern Michigan. He said he had been so shy as a boy that his mother arranged with his teachers to allow him trips to the bathroom without asking because he was too bashful1 to raise his hand.

 

Ông Seaborg sinh ngày 19-4-1912 ở Ishpeming, một thành phố nhỏ ỏ vùng mỏ phía bắc bang Michigan. Ông cho biết, lúc còn nhỏ, ông nhút nhát đến nỗi mẹ ông phải thương lượng với thầy cô giáo của ông cho ông được đi nhà vệ sinh mà không cần hỏi ý kiến bởi vì ông quá rụt rè đến nỗi không dám giơ tay xin phép.

In 1922, the Seaborgs – his father, mother, and sister – moved to Southern California in search of opportunity. He attended high school in Watte, and, in his junior year, took chemistry from an enthusiastic teacher. “I just thought, My God, why didn’t anybody tell me this?”, Seaborg said once, Just like magic2.

 

Năm 1922, gia đình Seahorg – gồm cha, mẹ, và em gái của ông dọn đến miển Nam bang California* để tìm cơ hội lập nghiệp. Ông theo học bậc trung học ở Watte, và trong năm đầu tiên, học hóa học với một giáo viên nhiệt tình. Seaborg có lần đã kể: “Lúc bấy giờ tôi chỉ có một ý nghĩ, Lạy Chúa, tại sao trước đây không có ai dạy cho tôi biết điểu này vậy? Thật là kỳ diệu!”.

After earning 3 his chemistry degree from UCLA in 1934, he transferred to UC-Berkeley, earning his doctorate in 1937. “The whole atmosphere at Berkeley was just like magic to me”, he once told a reporter. By 1939, he was appointed an instructor in the College of Chemistry, but teaching did not stop his research.

 

Sau khi tốt nghiệp cử nhân hóa học ở UCLA (University of California – Los Angeles – Trưòng đại học California ở Los Angeles) näm 1934, ông chuyển đến UC-Berkeley (Đại học California ở Berkeley), ông đạt được học vị tiến sĩ Hóa học năm 1937. Có lần ông đã nói với một phóng viên: “Toàn bộ bầu không khí ở Berkeley thật kỳ diệu đốì với tôi”. Năm 1939, ông được bổ nhiệm làm giảng viên ở trường Đại học Hóa học, nhưng công việc giảng dạy không làm ông ngừng nghiên cứu.

Then, in 1941, leading a team that include Edwin McMillan, Joseph Kennedy and Arthur Wahl, he used a 60-inch cyclotron* built by Lawrence to bombard* a sample of uranium with deuterons, transmuting®, it into plutonium (atomic number 94). Before the experiment, chemists believed that uranium (number 92) was the heaviest element.

 

Sau đó, đến năm 1941, dẫn đầu một nhóm nghiên cứu gồm Edwin McMillan, Joseph Kennedy và Arthur Wahl, ông đã dùng một cái máy gia tốc 6 – inch do Lawrence chế tạo để bắn đơterôn vào một mău uranium, làm biến đổi nó thành plutonium (nguyên tử số 94). Trưóc khi có cuộc thí nghiệm này, các nhà hóa học tin rằng uranium (nguyên tử số 92) là nguyên tố nặng nhất.

By tradition, the symbol for plutonium should have been PI. But, Seaborg instead named it Pu * the sound a child makes when he holds his nose against a bad odor, he once said. “We were just having a little fun.”

 

Theo truyền thống, ký hiệu cho plutonium lẽ ra phải là Pl. Nhưng ông Seaborg lại đặt cho nổ cái tên viết tắt là Pu – âm thanh mà một đứa trẻ phát ra khi nó bịt mũi để khỏi hít phải một mùi khó chịu. Ông đã có lần nói là: “Chúng tôi chì đùa vui một chút vậy thôi.”

The discovery led to the development of the atomic bomb, and Seaborg was one of a constellation7 of bright scientists – Szilard, Robert Oppenheimer, Lawrence, Bohr, Fermi, Von Neumann and Feynman among them * made famous by the Manhattan Project.

 

Khám phá này đã dẫn đến việc chế tạo ra bom nguyên tử, và Seaborg là một thành viên của một nhóm gồm các nhà khoa học lỗi lạc – trong số đó có Szilard, Robert Oppenheimer, Lawrence, Bohr, Fermi, Von Neumann và Feynman – được rạng danh bởi dự án Manhattan.

Seaborg also is known for rearranging the periodic table, the chart of chemical elements devised by the Russian chemist Dmitri Mendeleyev in the 19th century. Seaborg saw that uranium had been misplaced in Mendeleyey’s table, leading chemists to position the new elements improperly as well. Seaborg’s revised table is now the standard one found on chemistry lab walls everywhere.

 

Ông Seaborg cũng trở nên nổi tiếng vi đã có công sắp xếp lại bảng tuần hoàn các nguyên tố” hóa học, biểu đồ của các nguyên tố hóa học do nhà hóạ học người Nga, Dmitri Mendeleyev phát minh ra vào thế kỷ 19. Ồng nhận thây chất uranium đã bị đặt sai chỗ trong bảng tuần hoàn Mendeleyev khiến cho các nhà hóa học cũng đặt các nguyên tổ’ mới sai chỗ luôn. Bảng tuần hoàn đã được chỉnh sửa của ông Seaborg hiện nay là bảng chuẩn được dán trên tưòng tất cả các phòng thí nghiệm hóa học.

“It took a lot of guts8 to buck9 Mendeleyev”, Seaborg once said.

In 1951, he was awarded the Nobel Prize in chemistry (which he shared with McMillan) and became something of a Swedish folk hero when he responded to the king’s Nobel toast in the distinctive Swedish dialect of his mother’s region.

 

Ông Seaborg có lần thổ lộ, “phải bạo gan lắm mới dám phản bác lại Mendeleyev”.

Năm 1951, ông được trao giải Nobel về Hóa học (nhận chung với ông McMillan) và ông đã trở thành một người được coi là một anh hùng dân tộc của Thụy Điển khi đáp lại lời chúc mừng của Đức Vua cho những ngưòi nhận giải Nobel bằng thứ phương ngữ Thụy Điển mang đậm nét quê hương của mẹ ông.

In 1994, he received an even more unique honor when element 106 was officially named Seaborgium. In recent years, he proudly wore a blue “SG” lapel pin.

Seaborg had his stroke while being honored in Boston last August. He had been bedridden since.

Năm 1994, ông nhận được một vinh dự còn đặc biệt hơn nữa khi nguyên tố 106 được chính thức đặt tên là Seaborgium. Trong những năm gần đây ông lấy làm hãnh diện mang cái kẹp màu xanh lơ có khắc chữ “SG.”

Ông Seaborg đã lên cơn đột quị trong lúc ông đang được tôn vinh ở Boston vào tháng Tám năm ngoái. Ông đã phải nằm liệt giưòng từ đó đến nay.